Actief luisteren is geen knikken en geen „ik hoor wat je zegt” als stopzin. Het is de vaardigheid om de ander zo te volgen dat hij zijn eigen punt scherper krijgt, en u pas daarna een voorstel doet. In Utrechtse teams horen wij het omgekeerde: de luisteraar formuleert al de oplossing terwijl de zin nog loopt.
Deze cursus traint drie bewegingen. Eerst de parafrase: u zegt in eigen woorden terug wat u verstond, inclusief de zorg, niet alleen de feiten. Dan de stilte: u laat twee seconden vallen voordat u vraagt. Dan de vraag die opent, niet de vraag die uw gelijk bevestigt. Wie die drie volhoudt, merkt dat gesprekken korter worden, niet langer.
Drie niveaus die deelnemers door elkaar halen
Op niveau één hoort u woorden. Op niveau twee hoort u het belang erachter. Op niveau drie hoort u wat de ander nog niet durft te zeggen, en u toetst dat voorzichtig in plaats van het in te vullen. De meeste professionals blijven op niveau één en noemen dat luisteren. De cursus haalt u naar niveau twee als standaard, en naar niveau drie alleen als de relatie dat toelaat.
Een parafrase is geslaagd als de ander corrigeert of verdiept. Blijft het stil of zegt de ander „ja, precies” zonder iets toe te voegen, dan hebt u te vroeg samengevat of te veel van uzelf erin gestopt. Dat is geen falen. Het is een signaal om de samenvatting kleiner te maken.
Oefening: het vastgelopen teamoverleg
U neemt een gesprek mee waarin u te snel advies gaf. In tweetallen speelt u de eerste vier minuten opnieuw, met één regel: geen oplossing vóór een parafrase die de ander herkent. De observator noteert het moment waarop u toch adviseert. Dat moment is het huiswerk, niet een karakteroordeel. Veel deelnemers uit Wittevrouwen, Lombok en de binnenstad herkennen het patroon uit hybride overleggen waarin de camera het stiltesignaal doodslaat.
| Beweging | Wat u doet | Wat u nalaat |
|---|---|---|
| Parafrase | Zorg en feit in één zin teruggeven | Uw advies eraan plakken |
| Stilte | Twee seconden na de parafrase | De leegte vullen met een grap |
| Open vraag | Wat maakt dit voor u het zwaarst? | Een vraag die alleen ja oplevert |
| Toets | Klopt het dat u vooral tijd vreest? | De emotie benoemen alsof u die bezit |
Luisteren zonder daarna te kunnen overtuigen blijft half werk. Daarom wijzen wij door naar Overtuigingskracht zodra uw samenvatting klopt en het betoog alsnog lekt. Voor gesprekken die schuren, sluit Effectief gesprek hierop aan.
Module-uur 1 — vangen zonder oplossen
U oefent parafrase op een casus van een mededeelnemer. Criterium: de ander zegt zelf wat u miste.
Module-uur 2 — stilte verdragen
U houdt twee seconden aan, ook als het ongemakkelijk voelt. Criterium: de ander praat verder zonder dat u duwt.
Module-uur 3 — de vraag die opent
U vervangt drie gesloten vragen door één open vraag. Huiswerk: die vraag in één echt gesprek gebruiken en het antwoord noteren.
Leslocatie en wijken in Utrecht
De academie ligt aan de Maliebaan, tussen de singels en het Wilhelminapark, op fietsafstand van Utrecht Centraal en de binnenstad. Modules, oefendagen en teamdagen vinden hier plaats. Deelnemers komen regelmatig uit onder meer:
- Binnenstad
- Lombok
- Wittevrouwen
- Oog in Al
- Leidsche Rijn
- Overvecht
- Zuilen
- Rivierenwijk
Veelgestelde vragen
Is actief luisteren niet gewoon langzamer?
In de eerste minuten wel. Over de hele vergadering scheelt het herhaling, omdat u het punt de eerste keer goed vangt.
Wat als de ander niet wil praten?
Dan stopt de techniek. Luisteren is geen verhoor. U benoemt dat u vastloopt en vraagt of een ander moment beter is.
Traint u therapeutisch luisteren?
Nee. Dit is beroepsmatig gespreksgedrag voor werk, bestuur en samenwerking. Wij behandelen geen psychische klachten.
Kan ik dit online oefenen?
De basis wel, in een korte videosessie. De stilte-oefening doen wij liever live aan de Maliebaan, omdat vertraging op de lijn het signaal verpest.
TalentBoost Communicatie
Uw aanspreekpunt: Frank van Dijk
Maliebaan 45
3581 CD Utrecht
Telefoon: +31 30 233 6184
E-mail: [email protected]